104 yıl önce bugün: ‘Yeni Türk devleti’ kurduran zafer

26 Ağustos’ta başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos 1922’de kesin zaferle sonuçlandı. Tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, zaferin Sevr’i çökerttiğini ve Cumhuriyet’in kuruluşunun önünü açtığını belirtti.

Topçu atışlarıyla 26 Ağustos’ta başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos’ta zaferle taçlandı. 26 Ağustos’ta başlayan Büyük Taarru’zla Yunan cephesi iki günde yarıldı. 28 Ağustos’ta düşmandan temizlenen Afyon’a taşınan karargâhta düşmana vurulacak ölümcül darbe planlandı. Uygulamaya kondu. 29 Ağustos itibarıyla düşman ordusu ile yoğun çatışma yaşandı. Teknik yetersizlikler nedeniyle son tablo ise sabahın ilk saatlerinde netleşebildi.

“Kesin zafer” öncesi Mustafa Kemal Paşa, İsmet ve Fevzi Paşa’yı toplantıya çağırdı.

KRİTİK TOPLANTI 

Üç komutanın da beklediği ve sonrasında Mustafa Kemal Paşa’nın “Türk’ün hakiki kurtuluş güneşinin doğacağı”nı söylediği gün gelmişti. Sabah 6.30 sularında Batı Orduları Komutanı İsmet Paşa, birliklerine “Düşmanı çembere al ve imha et” emrini verdi. Aynı emirde “Orduların vazifesi, Aslıhanlar Meydan Muharebesi’nin her iki ordunun bütün kuvvetleriyle sonuçlandırılmak; Dumlupınar’ın tamamen kesilmesi ve İzmir istikametinde takibin kesintisiz devamı ile kurtulan düşmanın imhası için harekâtı devam ettirmek” ifadeleri yer alıyordu. Hem kuzeydeki hem de güneydeki Türk birlikleri batıya doğru 15-20 km kaydırıldı ve 17.00 sularında “imha taarruzu” başladı. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, saat 18.30’da, Zafertepe’den 9. Alay vasıtasıyla 5. Kafkas Tümeni’ne gönderdiği emirde, tümenin süngü hücumu ile düşmanı atmasını ve Adatepe’yi mutlaka ele geçirmesini istedi. 126. Alay, 23.30’da bomba ve süngü hücumu ile Yunanları tutunmak istedikleri son mevziden de attı. 30 Ağustos’ta büyük ölçüde çember içine alınan ve binlerce ölü ve yaralı bırakan Yunan ordusunun bir kısmı kaçmayı başarsa da yapılan başarılı takip harekâtıyla çok önemli bir kısmı imha ve esir edildi. Madalyonun bir yüzü Türk tarihinin en büyük zaferlerinden birisi olurken diğer yüzünde ise İzmir’e doğru kaçarken yakıp yıkan Yunan ordusunun yarattığı mezalim olacaktı. ‘Paşa savaşa mecbur kaldı’ Gazetemize konuşan tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, Başkumandanlık Meydan Muharebesi’nin; Türk ordusunun, milletle el ele kazandığı büyük bir bağımsızlık zaferi olduğunu belirtti. Atatürk’ün bu zafer öncesi barışa bir kez daha şans verdiğini anımsatan Elmacı, “Temmuz başında arkadaşı Fethi Bey’i Avrupa’ya, İtalya, Fransa ve İngiltere’ye göndermiş ve ondan gelecek haberleri beklemeye başlamıştı. Özellikle Londra’dan gelen isteksiz tavırlar, Mustafa Kemal Paşa’yı Büyük Taarruz’a mecbur bırakmıştı” ifadelerini kullandı. Önemli dönüm noktası 30 Ağustos’un “Güneşin Batmadığı imparatorluk” İngiltere’nin de yenilebileceğini gösteren zafer olduğunu belirten Elmacı, “30 Ağustos aynı zamanda ‘yeni Türk devletini kuran’ zafer olarak tarihe geçti” dedi. Başkumandanlık Meydan Muharebesinin yalnızca askeri bir zafer olmadığına dikkat çeken Elmacı, “Bu zafer, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu felsefesinin, iç dinamiklerinin ve dış politikasındaki temel ilkelerinin hukuki, siyasi ve ideolojik anlamda dayanağı olmuştur. Bu anlamda önemli bir önüm noktasıdır” tespitinde bulundu. ‘İdeojik ve siyasi güç sağladı’ İstanbul’un veya hanedanın değil de doğrudan halkın oluşturduğu TBMM’nin zaferi olan Büyük Taarruz’un, siyasal meşruiyetin de İstanbul’dan, saltanattan alnıp halka verilmesini kolaylaştırdığını vurgulayan Elmacı, “30 Ağustos’ta zaferin kazanılması saltanatın kaldırılması ve cumhuriyetin ilanı için de gerekli olan ideolojik ve siyasi gücü Atatürk’e sağlamıştır” dedi.

‘SEVR’İ ÇÖKERTTİ’

Tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, zaferin en önemli kazanımının Sevr Antlaşması ile Doğu’yu paylaşmayı hedefleyen ve Türkleri de Anadolu’dan atmayı planlayan Batılı emperyalist güçlerin sistemini çökertmesi olduğunu söyledi. Elmacı, “Zaferin kazanılması bu nedenle İstanbul başta olmak üzere ülke genelinde coşkuyla kutlanmış, bunun yanında özellikle Doğu’daki dünya ülkelerinde de ilgiyle karşılanmıştı. Onların gözünden Güneşin Batmadığı İmparatorluk olan İngiltere’nin yani emperyalizmin yenilgisiydi bu zafer. "Türk ordusunun kazandığı bu zafer nitekim daha sonra bu mazlum milletlerin emperyalizme karşı duruşuna da örnek olacaktır” ifadelerini kullandı.

Kaynak: 0 / Tarih: 30.08.2026 09:40 / Okunma = 519