'Karton gibiydiler': Venezuela'daki depremde Türk müteahhitin yaptığı 100'den fazla sosyal konut çöktü

Karolyn Sanchez, Venezuela'nın en önemli liman şehri La Guaira'nın Playa Grande mahallesinde bulunan ve Ciudad Chavez olarak da bilinen Hugo Chavez toplu konut yerleşkesindeki evinden geriye kalan birkaç eşyayı hüzünlü bir şekilde, aceleyle topluyor.

Karolyn'in evi, yerleşkedeki 196 adet dört katlı binadan birinin üçüncü katındaydı.

24 Haziran'daki yaşanan Venezuela tarihinin en yıkıcı iki depreminin ardından, Sanchez'in dairesi bir moloz yığınının üzerinde duruyor. 37 yaşındaki kadın, pencereye çok fazla yaklaşamadığı için bana evin içinden sesleniyor. Bina o kadar eğilmiş ki, pencereye yaklaşması halinde düşebilir.

Binanın depremden geriye kalan kısmının üzerinde durduğu molozlar, aslında zemin kattı. Sanki yer yarılmış ve zemin kat da içine girmiş gibi duruyor.

Karolyn bana pencereden elindeki yarayı gösteriyor ve bağırarak, dairesine tırmanmaya çalışırken yaralandığını söylüyor.

Son birkaç saatini az sayıdaki eşyasını kurtarmaya çalışarak geçirmiş. İki gaz tüpünü, birkaç giysisini ve mutfak eşyalarını çıkarabilmiş. Yüzü ter içinde, geri kalanları kurtarmak için her türlü yardımı memnuniyetle karşılayacağını söylüyor.

Binadan, içeri girdiği gibi ustalıkla çıkıyor. Pencelerin içinden geçiyor, keskin enkaz parçalarından kaçınarak, eğilmiş merdiven kalıntıları arasından yolunu buluyor.

"Bu binada yedi kişi öldü" diyor ve ardından gözyaşlarına boğuluyor; "Kolay değil."

Bazı kişilerin akrabaları ve komşuları tarafından enkazdan çıkarıldığını söylüyor.

"Birçok kişi insanları kurtarmak için saatlerce ve günlerce çalıştı."

Venezuela'da depremlerin 8. gününde bir kişi enkazdan kurtarıldı

Ciudad Chávez'deki binaların büyük bölümü, geçen 24 Haziran'da meydana gelen 7,2 ve 7,4 büyüklüğündeki depremlerin ardından ağır hasar gördü.Kaynak,BBC Mundo

Fotoğraf altı yazısı,Ciudad Chavez'deki binaların büyük bölümü, 24 Haziran'da meydana gelen 7,2 ve 7,4 büyüklüğündeki depremlerin ardından ağır hasar gördü

Karolyn Sánchez, 24 Haziran'daki güçlü depremlerin ardından kurtarabildiği az sayıdaki eşyayı almak için dairesine çıktı.Kaynak,BBC Mundo

Fotoğraf altı yazısı,Karolyn Sanchez, 24 Haziran'daki güçlü depremlerin ardından kurtarabildiği az sayıdaki eşyayı almak için dairesine çıktı.

Karolyn, depremlerden dört ay önce çalışmak için Kolombiya'ya gitmiş.

Dairesini yenilemek için para biriktirmek istiyormuş. Felaketi öğrenir öğrenmez, elindeki az miktar birikmiş parasını Bogota'dan Caracas'a giden otobüse harcamış.

Anlatırken yeniden ağlamaya başlıyor.

Güçlükle, "İnsanlar maddi şeylerin yerine konabileceğini söylüyor ama belki de bir insanın o eşyalara sahip olmak için yıllarca, on yıllarca ne kadar çok çalıştığını bilmiyorlar" diyor.

'Kaliteli konutlar'

Sanchez, 2013 yılında Ciudad Chavez adı verilen 3.200 konutluk sitelerde kendisine tek yatak odalı bir daire verildiğinde duyduğu mutluluğu hatırlıyor.

Bu, o dönem, kendisi ve iki çocuğu için çok büyük bir gelişmeydi. Şimdi dört çocuğu var.

2005 Şubat ayında, La Guaira'yı vuran yağmur ve seller nedeniyle evlerini kaybettikten sonra beş yıl boyunca La Guaira'nın doğusunda Camuri Chico'da derme çatma bir yere sığınmışlar.

O dönemde bu onun ikinci kez evsiz kalışıymış; ailesi 1999'daki Vargas heyelanında da her şeyini kaybetmiş. O felakette binlerce kişi yaşamını yitirmişti.

Şimdi tarih üçüncü kez tekerrür ediyor.

Dönemin Devlet Başkanı Hugo Chavez, Ağustos 2012'de bölgeye yaptığı ziyarette ulusal radyo ve televizyon yayınında, 196 bloktan oluşan projenin "Bolivarcı Devrimi" temsil ettiğini söylemiş ve "Kaliteli daireler ve konutlar, üstelik sübvanse edildiler" demişti.

Aynı konuşmada Chavez, bu "mucizenin" Türkiye ve projenin sorumlusu olan Summa şirketiyle yapılan işbirliği sayesinde mümkün olduğuna vurgu yapmıştı.

Chavez projenin tamamlandığını göremedi. Mart 2013'te kanser nedeniyle hayatını kaybetti.

Halefi Nicolas Maduro, Chavez'in bu ziyaretinin üzerinden bir yıldan biraz uzun bir süre geçmesinden sonra, yerleşkenin bir bölümünün açılışını yaptı.

Karolyn de yeni dairesinin anahtarlarını o zaman aldı.

Törende Maduro'yu gördüğünü ve her şeyin "çok güzel" olduğunu hatırlıyor.

196 binadan birindeki bir dairenin içi. Çatlamış duvarda, ülkeye 1999 ile 2013 yılları arasında liderlik eden Hugo Chávez'in bir fotoğrafı asılı duruyor.Kaynak,BBC Mundo

Fotoğraf altı yazısı,196 binadan birindeki bir dairede, çatlamış duvarda, 1999 ile 2013 yılları arasında devlet başkanlığı yapan Hugo Chavez'in fotoğrafı asılı

Hugo Chavez yerleşkesi, eski devlet başkanının ve Bolivarcı hükümetin en simgesel projelerinden biri olan Büyük Venezuela Konut Misyonu'nun bir parçasıydı.

Program, 2011 yılında Venezuela toplumunun en dezavantajlı kesimleri için milyonlarca sosyal konut inşa etme vaadiyle başlatıldı.

Hükümet, şu anda geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez'in liderliğinde, misyon kapsamında beş milyondan fazla konut teslim edildiğini söylüyor. Muhalifleri ise bu verileri sorguluyor.

Başlangıcından 15 yıl sonra program, La Guaira kıyısı boyunca yer alan çok sayıdaki yapının 24 Haziran depremleri sırasında ağır hasar görmesi ya da tamamen çökmesi nedeniyle, mercek altına alınmış durumda.

Bu yapıların çoğu Caraballeda'daki OPPE (Cumhurbaşkanlığı Özel Planlar ve Projeler Ofisi) projeleri ile Playa Grande'deki Ciudad Chavez'in parçasıydı.

Kompleksteki 196 binanın yaklaşık %80'inin çöktüğü ya da ağır hasar aldığı tahmin ediliyor. Kalan yapıların da muhtemelen yıkılması gerekecek.

La Guaira'daki Playa Grande'de bulunan Hugo Chávez toplu konut yerleşiminin sakinleri, binaların yapılarının yeterince sağlam olmadığını söylüyorKaynak,BBC Mundo

Fotoğraf altı yazısı,La Guaira'daki Playa Grande'de bulunan Hugo Chavez toplu konut yerleşiminin sakinleri, binaların yapılarının yeterince sağlam olmadığını söylüyor.

'Bu ağırlığı taşıyacak kadar güçlü değildi'

Venezuela'da 24 Haziran'da yaklaşık 40 saniye arayla 7.2 ve 7.5'lik iki deprem meydana geldi.

Bu büyüklüğe dayanamayan Ciudad Chavez'in inşasında kullanılan malzemeler şimdi tartışma konusu.

10 yıldan uzun süre bu binalarda yaşayan Karolyn, binaların taşıdıkları yükü kaldıracak kadar sağlam olmadıklarını düşünüyor.

"Malzeme uygun değildi. Bu kadar ağırlığı taşıyacak kadar güçlü değillerdi" diyor.

Bükülmüş çeliklerin ve tahta ile plastik parçalarının görüldüğü enkazı işaret ederek "Kartondan yapılmış gibiydiler. İçlerinde alçıpan ve sanırım cam elyafı var; bunlar taşıdıkları ağırlık için uygun malzemeler değil" diye devam ediyor.

Binalardaki bir yük de su depolarıydı.

La Guaira'daki sık su kesintileri nedeniyle birçok sakin, binaların çatılarına büyük su depoları koymuştu.

Bazı yerleşke sakinleri de dairelerinde tadilat yapmış, seramik zeminler, kaplamalar veya tuğla uygulamaları ile yapılara daha fazla ağırlık eklemişlerdi.

44 yaşındaki Enyerber Pernalete şimdi eskiden evi olan yerin enkazının önünde sigara satıyor.

Oradan, I-10 Blok'undan geriye kalanlara bakıyor. Yıllar önce dairesinde yaptığı kaplama işinin hayatını kurtardığına inanıyor.

Enyerber, eşi ve üç çocuğuyla birlikte zemin katta yaşıyordu. O ve ailesi yara almadan kurtuldu ancak birçok komşusunun ölümünden dolayı üzgün.

"Her yeri tuğlalarla kaplamıştım. Tüm daire tuğla kaplıydı" diye anlatıyor; "Fareler alçıpana çok geliyor, bu yüzden hayvanlar girmesin diye tuğla kaplamıştım."

"Dairemin üzerindeki kısmın, benim koyduğum tuğlalar sayesinde çökmediğinden neredeyse eminim. Bana göre onlar olmasa o dört kat tamamen çökerdi."

Ayrıca özgün tasarımın sonradan yapılan değişiklikleri kaldıracak şekilde planlanmadığını düşünüyor.

"Tamamen alçıpan. Üst katlar seramik döşenmesi ya da su depoları yerleştirilmesi için tasarlanmamıştı ve insanlar bunu yaptı. Bence çökmelerinin nedeni de bu."

"Tuğla da eklenmemeliydi ama ben zemin katta olduğum için yaptım ve bunun binanın çok zayıf tasarımına destek olduğunu düşünüyorum" diye ekliyor.

44 yaşındaki Enyerber Pernalete, Ciudad Chávez'deki I-10 Binası'nda bulunan evini kaybetti. Dairesine yaptırdığı güçlendirmenin hayatını kurtardığına neredeyse kesin gözüyle bakıyor.

"Burada şartlarımıza göre iyi yaşıyorduk. İş sahibiydim. İşyerim de çöktü ama en azından hayattayız."

Hugo Chavez yerleşkesinde okullar, bir sağlık merkezi ve spor ile eğlence amaçlı alanlar bulunuyordu.

Enyerber'in ailesi şimdi bir barınakta kalıyor, ama o buradan ayrılmayı reddediyor. Eski mahallesine tutunuyor.

BBC Mundo, Venezuela'da sosyal konut projesi Misión Vivienda'dan sorumlu Halkın Konut ve Yaşam Alanları Bakanlığı'yla temasa geçti. Ancak haberin yayımlandığı tarihe kadar bakanlıktan yanıt alınamadı.

Türk inşaat şirketi Summa ise, yaptığı açıklamada, inşaatın başladığı yıl olan 2001'de yürürlükte bulunan Venezuela deprem yönetmeliğine uyulduğunu belirtti.

Summa: Yapılar dönemin mevzuatına uygun

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Summa, binalarda betonarme radye temel ile hafif çelik taşıyıcı sistemin birlikte kullanıldığını, ve projenin Venezuela makamları tarafından onaylandığı ve denetlendiğini ifade etti.

Zemin etütlerinin de Venezuelalı firmalar tarafından yapıldığını ve projelerin bu sismik tasarım parametrelerine göre inşa edildiği belirtildi.

Şirket, buna karşın depremlerin büyüklüğünün, binaların tasarımında öngörülen seviyenin iki katına kadar çıktığını ve yapıların dayanım kapasitesini aştığını savundu.

İlk tahminlere göre sarsıntı, binaların tasarlandığı standartların öngördüğünden daha şiddetliydi.

Şirket ayrıca, yapıların teknik projede öngörülen yükleri taşıyacak şekilde tasarlandığını, ancak teslimden sonra yapılan değişikliklerin kapsamı bilinmeden bunların etkisinin değerlendirilemeyeceğini ifade etti.

Binaların 10 yıldan uzun süre önce teslim edildiğini belirten Summa, binaların bakımına ya da teslim edilmelerinin ardından yapılan değişikliklere dahil olmadığını, depremlerden önce kendilerine herhangi bir yapısal sorunun da bildirilmediğini aktardı.

İnşaat sırasında maliyet düşürmeye yönelik veya malzeme değişikliği içeren uygulamalar yapılıp yapılmadığı sorusunaysa şirket, "Proje süresince hiçbir malzeme değişikliği yapılmamıştır" yanıtını verdi.

'Bina bir yukarı bir aşağı hareket etti'

Venezuela'da Nicolas Maduro'nun operasyonla ABD'ye götürülmesinin ardından geçici devlet başkanlığı görevini üstlenen Delcy Rodriguez, çok sayıda sosyal konutun yapısal kusurlar nedeniyle zarar gördüğü yönündeki iddiaları reddetti.

Hasarı depremlerin büyüklüğüne bağlayan Rodriguez, "Çöken binaların %80'i özel sektör projelerine ait" dedi.

Resmi verilere göre ülke genelinde 800'den fazla bina hasar gördü ve yaklaşık 200 bina tamamen çöktü. Ölü sayısı 5.000'e yaklaşırken on binlerce kişinin hâlâ kayıp olduğu tahmin ediliyor.

30 yaşındaki Jhaymar Cantillos, kendisine ve üç çocuğuna bir yuva sağladığı için hükümete her zaman minnettar kalacağını söylüyor.

Ancak şu anda depremlerde yaşadığı travma nedeniyle binasının tam karşısında, sokağın ortasındaki bir çadırda uyumayı tercih ediyor.

"Binanın yukarı aşağı hareket ettiğini hatırlıyorum. Tam o sırada bir demir parmaklık eşimin üzerine düştü ve bacağını kırdı."

Jhaymar Cantillos, yaşadığı travma nedeniyle artık La Guaira'da bir apartman binasında yaşamak istemediğini söylüyor.

"Sürünerek dışarı çıktık ve binaların çökmeye başladığını gördük. Birçok komşumuz mahsur kaldı ve kurtarabildiklerimizi kurtarmaya başladık."

Jhaymar depremden sonra iki gün evine dönemedi. Geri döndüğündeyse geriye hiçbir şeyin kalmadığını gördü. Birileri içeri girmiş ve her şeylerini alıp götürmüştü.

"Zemin katta çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Ezilerek can verdiler" diyor.

"Çok sayıda arkadaşımı, komşumu ve tanıdığım bir bebeği kaybettik. Komşum Wendy öldü, komşum Marbelis öldü, dostum Jesus'un babası öldü, bakkal öldü... Çok fazla insan öldü."

Depremlerin üzerinden üç haftadan fazla zaman geçmesine rağmen genç kadın zamanını bir ağacın gölgesinde oturarak geçiriyor.

Birkaç metre ötede, 8, 10 ve 11 yaşındaki üç çocuğu küçük bir basketbol topuyla oynuyor, bir oyuncakla vakit geçiriyor ya da bir defteri boyuyor.

Anneleri, güneşi, plajları ve doğduğu yer olduğu için La Guaira'yı sevmesine rağmen artık orada yaşamak istemediğini söylüyor.

Şimdi hükümetin kendisine, deprem olmayan başka bir bölgede bir konut tahsis etmesini bekliyor.

Kaynak: 0 / Tarih: 16.07.2026 12:57 / Okunma = 33